Bütün toplumların bireysel ya da toplum konularına yönelik fıkramsı ders alınacak öyküleri vardır.

Türkiyemizde Nasrettin hoca, Bektaşi, İncili Çavuş, Bekri Mustafa anıları oldukça yaygındır.

Espriler yaparak güldürücü fıkralar anlatan belirsiz nüktelerinin de ayrı bir tadı vardır.

Yıllarca önce evlerde ve kahvehanelerde bu tür anlatılarla kahkahalar atılırdı.

Kıssa, “ders alınması gereken kısa öykü” anlamına geliyor.

Dilimize “Kıssadan Hisse” deyimi bu anlatılar yoluyla girmiştir.

Genellikle ünlü ya da ünsüz kişilerin başından geçenler anlatılır kıssalarda.

Harun Reşit, Binbir Gece Masalları’nın birçok bölümünde bilge kimliğiyle öne çıkıp, kişileri uzlaştırıcı hukuksal kararlar verir.

İbret alınacak öykülerin anlatıldığı kıssalarda genellikle din büyüklerinin iyilikleri, erdemli davranışları, özverileri yüceltici bir üslupla anlatılır.

Alttaki kıssada olduğu gibi...

Hz.Ali’nin yeğeni Cafer’in, çöl sıcağının bunalttığı bir gün, bir kabilenin hurmalığına yolu düşer.

Orada çalışan bir köleye yemek olarak üç parça ekmek verildiğine tanık olur.

Köle, ekmeğin bir parçasını tam yiyecekken karşısına ağzından salyalar boşalan bir köpek dikilir.

Hiç beklemeden ekmeğin o parçasını köpeğin önüne atar.

Ekmeği bir anda yalamadan yutan köpeğin doymadığını anlayan köle, diğer iki parçayı da köpeğin önüne atar.

Öyle acıkmıştır ki, köpek o iki parçayı da siler süpürür.

Cafer, aç aç işine gitmeye hazırlanan kölenin yanına gidip sorar:

“Ey köle, bugünkü yiyeceğin ne idi? / “Üç parça ekmek.” /

“Peki, neden onları köpeğe yedirttin?” / “Köpeğin benden daha fazla açıkmış olduğunu görünce dayanamayıp ekmeğimi ona yedirdim.” /

“İyi de şimdi sen ne yiyeceksin?” / “Oruç tutacağım.”

Cafer,  köleye, sahibinin adını, nerede oturduğunu sorar, kölenin yanından ayrılıp doğru adama gider,

hurmalığı köleyle birlikte satın alır.

Köleye, “Ey köle, bu hurmalığı sana bağışlıyorum. Seni kölelikten de azat ediyorum.” Der.

Bir sohbette, Cafer’e, yaşadığı köle olayı anımsatılarak,

“Köle, köpeğe üç parça ekmek vermiş, sen ona koskoca bir hurmalık bağışlamışsın, yetmemiş onu özgürlüğüne de kavuşturmuşsun...”

Cafer’in buna yanıtı şu olur:

“O, elindekinin tümünü verdi, bense ancak küçük bir bölümünü bağışladım...”

Öykünün mantığı sağlam.

Anlatım akışımına da diyecek yok.

Yine de, kitlesel bağlamda yorumlandığında, inandırıcı olmayan bir yanı var.

Sistem aynı düzen aynı düzen...

Cafer mal mülk sahibidir; köleye bağışladığı, kesip attığı tırnak değerinde bile değil.

Kurtulan da tek bir köle; peki öbür köleler nasıl kurtulacak?...

Sorunun yanıtını, Sait Faik’in, “Sinağrit Baba” daki iç konuşmasında arayalım.

”Gidip yakamoz yapan ipe bir diş vurdu mu idi, tamamdı.

Ama hiçbirini kurtarmıyor, hareketsiz duruyordu.

Sinağrit Baba onları kurtarmanın bu kadar kolay olduğunu biliyordu ama bildiği bir şey daha vardı.

O da ister su, ister kara, ister hava, ister boşluk, ister hayvan, ister nebat aleminde olsun bir kişinin aklı ile hiçbir şeyin halledilemeyeceğini bilmesidir.

Ancak bütün balıklar oltaya tutulan hemcinslerini kurtarmanın tek çaresinin koşup o yakamoz yapan ipi koparmak olduğunu akıl ettikleri zaman bu hareketin bir neticesi ve faydası olabilirdi.

Yoksa gidip Sinağrit Baba oltayı kesmiş, biraz sonra Sinağrit Baba tutulduğu zaman kim kesecek?

Kim akıl edecek yakomozu dişlemeyi?..”

İşte toplumsal kurtuluşun gerçek yolu..!

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

banner292